Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.

Vrouwen zijn nog steeds de tweede sekse

Liza Mügge spreekt op de AUV-dag in de lezing ‘De tweede sekse’ over de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek

Liza Mügge doet onderzoek naar vertegenwoordiging en diversiteit in de samenleving. Ze hoopt daarmee bij te dragen aan meer gelijkheid in de politiek, wetenschap en maatschappij. Niet alleen gendergelijkheid, maar ook gelijkheid voor burgers met een migratieachtergrond. Ze heeft het tot haar missie gemaakt om het debat over dit onderwerp te voeden met wetenschappelijke inzichten. ‘Het is een thema waar momenteel veel over te doen is.’

Ponyrijden in de Bijlmer

‘Mijn betrokkenheid bij etnische of genderongelijkheid ontstond op de universiteit. Ik groeide op in een zeer diverse omgeving. We hadden het niet breed thuis en woonden in een sociale-huurwoning. Ponyrijden deed ik in de Amsterdamse Bijlmer. De contributie  was gekoppeld aan het inkomen, zodat iedereen die het wilde kon meedoen. Op de middelbare school was de klas nog een beetje divers, maar tijdens mijn studie zat ik ineens in een compleet witte omgeving. Die ervaring en realisatie hebben me gevormd en zijn bepalend geweest voor mijn academische pad. In de studie Antropologie die ik destijds aan de UvA volgde was er geen oog voor de diversiteit waarmee ik was opgegroeid. Ik had daar veel vragen over en ben toen, om antwoorden te vinden, meer interdisciplinair gaan kijken. Vanuit een stage bij het Instituut voor Migratie en Etnische Studies raakte ik betrokken bij politicologisch onderzoek op dit vlak. Inmiddels heb ik een Vidi-beurs van de NWO ontvangen om vergelijkend onderzoek te doen naar politieke vertegenwoordiging van burgers met een migratieachtergrond in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Ik ben nu halverwege en zie talloze mogelijkheden voor het verspreiden van de onderzoeksresultaten naar een breder publiek.’

Liza Mügge
Liza Mügge: 'Wat geef je kinderen mee als ze alleen de mannelijke kant blijven zien?' (foto Monique Kooijmans)

Aanhaken bij het debat

‘Wetenschappers moeten hun eigen weg kunnen volgen en dan op passende momenten aanhaken bij het debat. De ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek is nu een hot issue, maar een paar jaar geleden was dat nog niet het geval. Het debat polariseert, iedereen heeft een mening en mensen raken erg geëmotioneerd. Als je spreekt over een quotum voor vrouwen in de politiek dan heb je iedereen meteen op het puntje van zijn stoel. Mensen vinden het onzin en zeggen dat de huidige procedures goed zijn en dat kwaliteit belangrijk is.

Het is moeilijk om een conclusie waar heel veel onderzoek achter zit, terug te brengen tot een simpel voorbeeld

Dan wil ik als wetenschapper met argumenten die gebaseerd zijn op internationaal vergelijkend onderzoek uitleggen hoe de situatie is. Voor mij is dat een taak van de wetenschap bij maatschappelijke vraagstukken. Activisten zetten iets op de agenda, politici en beleidsmedewerkers richten het verder in en de wetenschap geeft duiding door te laten zien welke mechanismen eraan ten grondslag liggen en op welke andere gebieden soortgelijke problemen gelden.’

Toetsen of het aankomt

‘Om als wetenschapper gehoord te worden zorg ik ervoor dat ik me in de discussie meng. Van nagesprekken bij voorstellingen of theater- en filmfestivals tot deelname aan debatten. Dit soort gesprekken helpt me om in contact te blijven met mensen die niet alle literatuur kennen en niet - zoals wetenschappers doen - in abstracte theoretische verhalen denken. Het is een mooie spiegel om te toetsen of je onderzoek relevant is. Het helpt me om te bekijken of wat ik uit onderzoeken haal en wil overdragen aan het brede publiek ook aankomt. Het is moeilijk om een conclusie waar heel veel onderzoek achter zit, terug te brengen tot een simpel voorbeeld.’

Streefcijfers en ritsmodel

‘Een paar jaar geleden kwam een nieuwe Nederlandse vertaling van het essay ‘De tweede sekse’ van Simone de Beauvoir uit. Zij begint het boek met deze woorden: “Lang heb ik geaarzeld met het schrijven van een boek over de vrouw. Het is een irritant onderwerp, vooral voor vrouwen en bovendien is het niet nieuw. Er is al genoeg inkt verspild aan het gekrakeel rond en om het feminisme, laten wij er dus verder, nu dat vrijwel achter de rug is, maar over zwijgen.” Die passage raakt me diep, het was namelijk in 1949 dat ze dit schreef. We zijn nu zeventig jaar verder en het blijkt nog steeds nodig om er aandacht aan te besteden. Ondanks honderd jaar algemeen kiesrecht en gelijke rechten zijn vrouwen nog lang niet gelijk vertegenwoordigd. Ons land heeft nog nooit een vrouwelijke minister-president gehad. Vrouwen staan bij de grote partijen meestal op nummer twee van de lijst, of veel lager. Aan de progressieve zijde zie je wel streefcijfers en zelfs het ritsmodel, waarbij man en vrouwen elkaar afwisselen. Hiermee worden serieuze stappen gezet. Maar toch is er geen man die in het belang van gendergelijkheid een stapje opzij doet.’

Verantwoordelijkheid

‘Als maatschappij hebben we een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In het dagelijks leven kunnen we veel doen. We kunnen dingen benoemen, aan de kaak stellen en bekritiseren. Een heel simpel voorbeeld is minder stereotype boeken voorlezen aan kinderen. Veel boeken zijn rolbevestigend als het gaat om taakverdeling. Ik heb in een onderzoek gelezen dat slechts 13% van de moeders in kinderboeken een betaalde baan heeft, dat is bijna zes keer minder dan in werkelijkheid.’

Het begint op school

‘Verandering is moeilijk, omdat iedereen vastzit in denkbeelden en patronen. In aanloop naar verkiezingen worden steevast de lijsttrekkers geïnterviewd of uitgenodigd voor debatten. En dan staan overal steeds maar diezelfde mannen. Zelfs de verkiezingsspecial van het Jeugdjournaal volgde bij de laatste verkiezingen datzelfde format. Terwijl politiek meer is dan alleen de lijsttrekkers en het juist heel belangrijk is dat meisjes zien dat vrouwen ook daar belangrijke functies kunnen vervullen. Wat geef je kinderen mee als ze alleen de mannelijke kant blijven zien? Uit internationaal onderzoek weten we dat het wel degelijk uitmaakt. Voor vrouwen en meisjes geldt dat hun interesse en betrokkenheid omhoog gaan als ze vrouwen campagne zien voeren en meediscussiëren. Moedig meisjes en jonge vrouwen aan om zich uit te spreken en van zich te laten horen. Wees je ervan bewust hoe je met hen omgaat. Simone de Beauvoir zei: “Je wordt niet als vrouw geboren, maar als vrouw gemaakt.” Dat is echt zo. Politiek bedrijven is niet moeilijk. Iedereen kan het, je moet betrokken zijn en je moet stappen maken. Het begint op school, thuis en op het werk. Daar wordt de weg geëffend voor een meer gelijke samenleving.’

AUV-dag

Liza Mügge spreekt op de AUV van zaterdag 2 november over de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek.

CV Liza Mügge

2019 - 2020 Voorzitter UvA Taskforce Sociale Veiligheid (collegejaar)
2017 Medeoprichter van het European Journal of Politics & Gender
2017 NWO Vidi beurs voor een 5-jarig Europees vergelijkend project naar politieke vertegenwoordiging van burgers met een migratieachtergrond
2016 -  heden Universitair hoofddocent politicologie, UvA 
2016 - 2019 Directeur van het Amsterdam Research Centre for Gender & Sexuality (ARC-GS)
2010 - 2016 Universitair docent, politicologie, UvA
2014 - 2015 Gastverblijf Kennedy School, Harvard University
2013 NWO Veni beurs
2012 Gastverblijf Center for European Studies, Harvard University
2007 - 2010 Universitair docent, Culturele antropologie en ontwikkelingssociogie, Universiteit Leiden
2008 Promotie Sociale Wetenschappen, UvA
2001 Doctoraal Culturele antropologie en niet-westerse sociologie, UvA