Groeten uit… Yunnan, China

1 september 2017

UvA-wetenschappers zitten overal: van het lab aan Roeterseiland tot de Noordpool en van Jordanië tot de Verenigde Staten. Of, zoals Renske Onstein, in Yunnan, China. Hier doet ze onderzoek voor het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de UvA. Ze kijkt in het bijzonder naar de evolutie en ecologie van tropische palmen. Hoe ziet een typische werkdag er voor haar uit? En wat is het meest bijzondere dat ze tot nu toe heeft meegemaakt tijdens haar onderzoek in het buitenland?

‘Momenteel zit ik in Yunnan, China, om precies te zijn: ik bezoek nu de tropische botanische tuin Xishuangbanna. Hiervoor heb ik het Internationale Botanische Congres in Shenzhen bijgewoond.’

Fruit in de boom onderscheiden

‘Ik doe onderzoek naar de relatie tussen de kleur van het fruit in palmen en dieren die gebruikmaken van zaaddispersie, oftewel kleurverspreiding. Mijn hypothese luidt als volgt: in tropische gebieden waar het fruit rood of oranje gekleurd is, vind je meer dieren die de kleuren rood en groen kunnen onderscheiden.  Deze dieren zouden een voordeel hebben ten opzichte van dieren die rode kleuren en dus het voedsel niet kunnen zien. Dat is vergelijkbaar met kleurenblindheid bij mensen.

Sommige primaten hebben zogenoemd driekleurig zicht ontwikkeld, waardoor ze het felle, rode of oranje gekleurde fruit kunnen onderscheiden tegen de groene achtergrond van bladeren. Op die wijze profiteren zowel de dieren – die het voedzame fruit kunnen eten – als de palmen, want hun zaden worden zo beter verspreid.’

‘Hier in Xishuangbanna hebben ze een enorme collectie aan palmen, wel meer dan 300 soorten. Veel van deze bomen dragen op dit moment fruit. Dat fruit verzamel ik en ik ‘meet’ de kleuren ervan in het laboratorium. Ik maak daar foto’s onder gecontroleerde licht- en cameracondities en kan hier de kleur van afleiden. Als ik deze gegevens combineer met distributiedata van palmen en dieren kan ik testen of in de gebieden waar deze palmen veel voorkomen ook meer primaten met drievoudig zicht leven.’

Enige regenwoud van China

’Een typische werkdag begint voor mij met het fruit van de palmen verzamelen in de ochtend. Best een klus, want de botanische tuin hier is vrij wijds opgezet. Hoewel de meeste palmen wel bij elkaar geplant zijn, loop ik al gauw een paar kilometer van de ene palmencollectie naar de volgende.  Op sommige dagen doe ik ook veldwerk buiten de tuin – Yunnan herbergt het enige overgebleven regenwoud van China, waar verscheidene palmen groeien. Ik geef hier trouwens ook lezingen over mijn onderzoek. Dat heb ik pas ook aan de UvA gedaan.’

Gigantische spin

‘Mijn meest heftige moment hier tot nu toe was toen ik ’s morgens naar de wc ging bij de botanische tuin. Ineens viel er een gigantische spin van het plafond naar beneden, op mij dus. Hij heeft me gebeten en omdat ik vijf maanden zwanger ben, was ik heel bang dat de spin giftig zou zijn. Gelukkig hebben mijn collega’s me meteen geholpen: de spin bleek onschadelijk. Dit soort dingen gebeuren alleen in de tropen en maken het werk behoorlijk memorabel – en heel anders dan een normale werkdag bij het IBED.’

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting