ERC Advanced Grant voor drie hoogleraren UvA

28 maart 2017

Theoretisch fysicus Jean-Sébastien Caux, klinisch psycholoog Merel Kindt en wiskundig psycholoog Eric-Jan Wagenmakers ontvangen een Advanced Grant van de European Research Council (ERC).

De Advanced Grant bedraagt per project maximaal 2,5 miljoen euro en wordt toegekend op basis van wetenschappelijke excellentie van zowel de wetenschapper als het onderzoeksvoorstel.

De onderzoeksprojecten

Dhr. prof. dr. (Jean-Sebastien) Caux, hoogleraar FNWI

Jean-Sébastien Caux (foto: Jeroen Oerlemans)

Prof. dr. Jean-Sébastien Caux (Institute of Physics): DYNAMINT: Dynamics of Probed, Pulsed, Quenched and Driven Integrable Quantum Systems

In de context van de atoomfysica, gecondenseerde materie en nanofysica, wordt quantummaterie vandaag de dag routinematig gedwongen de traditionele paradigma's van lage energie, lineaire respons en thermisch evenwicht te overschrijden. Recente experimenten hebben laten zien dat we, door een systeem op een slimme manier precies de juiste 'tik' te geven, toestanden kunnen creëren met nieuwe, nuttige eigenschappen. Het probleem daarbij is dat de momenteel beschikbare theoretische methodes niet in staat zijn de effecten van zulke drastische verstoringen te beschrijven.

In zijn onderzoeksproject beoogt Caux recente ontwikkelingen uit de theorie van exact oplosbare quantummodellen te benutten, om zo een nieuwe generatie van gereedschappen te ontwikkelen die kunnen beschrijven hoe experimenteel realiseerbare systemen reageren op hoog-energetische invloeden van buitenaf. Het doel is om zo een catalogus te vormen van betrouwbare en hoognodige 'ankerpunten' in ons begrip van de fysica die aan de sterk wisselwerkende quantummaterie ver van thermisch evenwicht ten grondslag ligt.

Merel Kindt

Merel Kindt (foto: Jeroen Oerlemans)

Prof dr. Merel Kindt (Psychology Research Institute): ErasingFear: Understanding the Stability and Plasticity of Emotional Memory

Tot voor kort waren wetenschappers ervan overtuigd dat irrationele angsten gegrift staan in ons geheugen en dat therapie daar slechts beperkte invloed op heeft. Nu blijkt dat wanneer een herinnering wordt opgehaald, er mogelijkheden zijn om ons geheugen blijvend te veranderen. Dit proces staat in de neurowetenschappen bekend als geheugenreconsolidatie, waarbij het ophalen van een herinnering ertoe kan leiden dat het geheugenspoor tijdelijk in een labiele toestand verkeert, waarna een reeks aan moleculaire processen plaatsvindt om het geheugenspoor weer vast te leggen. Deze neurobiologische processen maken het mogelijk om in te grijpen in die heropslag van (angst)geheugen. De ontdekking dat angstgeheugen niet voor altijd is opgeslagen, maar fundamenteel kan veranderen, vormt mogelijk de basis voor een revolutionair nieuwe vorm van behandeling voor angst en andere emotionele stoornissen. In tegenstelling tot gangbare psycho- en farmacotherapie, waarbij een geleidelijke verandering van de angstklachten wordt waargenomen, gaat het hier om een abrupte verandering na slechts één behandelsessie, die pas zichtbaar wordt na slaap. De omstandigheden waaronder deze transformatie kan plaatsvinden, luisteren echter zeer nauw.

Kindt gaat met haar onderzoek ophelderen hoe we die juiste omstandigheden kunnen formaliseren en wat het belang is van de juiste timing, de rol van slaap, en individuele verschillen in de hardnekkigheid van het angstgeheugen. Daarmee is het onderzoek niet alleen relevant voor de behandeling van angststoornissen, maar leidt het ook tot een diepgaand begrip over de plasticiteit van emotioneel geheugen. Uniek aan het onderzoek van Kindt is dat ze fundamenteel gedragsonderzoek combineert met neurowetenschap en klinisch toegepast onderzoek.

Eric-Jan Wagenmakers (foto: Jeroen Oerlemans)

Prof dr. Eric-Jan Wagenmakers (Psychology Research Institute): UNIFY: A Unified Framework for the Assessment and Application of Cognitive Models

Cognitieve modellen maken het mogelijk om beter te begrijpen hoe mensen redeneren en beslissingen nemen. Ondanks hun theoretische meerwaarde en groeiende populariteit worden cognitieve modellen echter vaak toegepast op een weinig systematische manier. In dit project gaat Wagenmakers een overkoepelende benadering opzetten voor het beoordelen en toepassen van cognitieve modellen. Gebaseerd op Bayesiaanse principes zal hij zich met verschillende onderzoeksteams richten op de ontwikkeling van generieke methodes en op drie prominente cognitieve modellen: het drift-diffusiemodel, het stop-signaal-racemodel en modellen voor bekrachtigingsleren.

Wagenmakers streeft ernaar een algemene standaard voor cognitief modelleren op te zetten. De praktische relevantie van het project wordt vergroot door de benadering te implementeren in JASP. JASP is gebruikersvriendelijke, open-source software voor statistische analyses die ontwikkeld is aan de UvA (jasp-stats.org).

Over de ERC

De Europese Onderzoeksraad (ERC) is een prominent onderdeel van Horizon 2020, het EU-kaderprogramma voor onderzoek en innovatie. De ERC is in 2007 opgericht door de EU om uitmuntende wetenschappers en hun ideeën te financieren. Het ondersteunt baanbrekend onderzoek in alle domeinen, en helpt Europa om de beste onderzoekers van alle nationaliteiten aan te trekken en te behouden.

Het Grant support team van Innovation Exchange Amsterdam (IXA) adviseert en begeleidt UvA-onderzoekers bij hun subsidieaanvragen.

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting