Eerste inzichten 17de-eeuwse zijden japon

19 december 2016

Afgelopen voorjaar zorgde de presentatie van een opgedoken zeventiende-eeuwse zijden japon in de Waddenzee bij Texel voor wereldnieuws. Nog nooit was zo’n grote collectie textiel uit die periode in zo’n goede conditie gevonden. En dat na vier eeuwen in de zeebodem. De komende jaren richt een diverse groep onderzoekers, onder leiding van UvA-hoogleraar Maarten van Bommel, zich op de karakterisering en conservering van deze unieke vondst.

De onderzoekers richten zich in eerste instantie vooral op conservering en onderzoek naar materiaal, constructie en datering. Daarnaast zijn er diverse archeologische en (kunst)historische vraagstukken die zullen worden geadresseerd. Zo wordt er bijvoorbeeld onderzocht waar de stoffen vandaan komen en hoe ze gemaakt zijn. En, nog belangrijker, hoe de opgedoken objecten geconserveerd en tentoongesteld kunnen worden.

Eerste inzichten japon

Een eerste verkenning van de japon door restauratoren in opleiding van de afdeling Conservering en Restauratie van Textiel van de UvA laat zien dat het om één van de allerbelangrijkste kledingvondsten ooit in Europa gaat. Het is daarmee één van de belangrijkste en meest aansprekende archeologische vondsten in Nederland. Dit komt doordat de vondst bestaat uit een behoorlijk grote garderobe van diverse materialen die waarschijnlijk aan dezelfde persoon hebben toebehoord of daarvoor bedoeld waren. Bovendien is kleding uit de zeventiende eeuw heel zeldzaam; er is heel weinig van bewaard gebleven. Het materiaal is kostbaar en men vermaakte het vaak als het kledingstuk niet meer gedragen werd. Het is verbazingwekkend dat de staat van een groot deel van het textiel nog zo goed is, terwijl het eeuwenlang in een kist onder water heeft gelegen.
 

Jurk detail

Details van de Japon. Foto: Emmy de Groot

De japon is waarschijnlijk afkomstig uit de eerste helft van de zeventiende eeuw. De kledingstukken zijn dus bijna 400 jaar oud. Dit is afgeleid van andere voorwerpen die bij het wrak zijn gevonden en van het materiaal, model en de kwaliteit van de kledingstukken.

De japon is gemaakt van zijde. De stof is geweven in damast. Met deze weeftechniek is een bloemmotief aangebracht op een achtergrond van dezelfde kleur. Door het ruime gebruik van zijde en het model is duidelijk dat deze jurk aan een dame uit hogere kringen heeft toebehoord, of voor haar bedoeld was. In deze jurk werd geen zilver- of gouddraad ontdekt, in andere textieldelen uit de vondst wel. Mogelijk was hij dus bedoeld voor ‘dagelijks gebruik’.

De kleur van de stof is nu oranje, groen, bruin, rood, geel en zwart. De jurk heeft oorspronkelijk niet deze kleuren gehad. Waarschijnlijk hebben de kleurstoffen gereageerd op de omstandigheden waaronder ze al die eeuwen onder het zand en in het water hebben gelegen. Het is bijna zeker dat de originele jurk één kleur had. 

Over de vondst

Bij het zeventiende-eeuws scheepswrak in de Waddenzee werd naast de japon onder meer een mantel, kousen en lijfjes van zijde met grote hoeveelheden goud- en zilverdraad en interieurtextiel zoals het Lahore-tapijt gevonden. De vondst bestond echter niet alleen uit textiel. Bij het wrak zijn ook luxegoederen gevonden zoals aardewerk uit Italië, een verguld zilveren bokaal en een boekomslag met in goudopdruk het persoonlijke wapen van de Engelse koning Karel I.

Kijk mee met de onderzoekers

Via de expositie 'Duiken in Details' bij Museum Kaap Skil op Texel en in het Huis van Hilde, het Archeologiecentrum Noord-Holland in Castricum, worden belangstellenden op de hoogte gehouden van de laatste ontdekkingen en ontwikkelingen in het onderzoek. In een later stadium zal het onderzoek ook via de website van Museum Kaap Skil te volgen zijn.

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting