‘Niet investeren in onderwijs en onderzoek legt hypotheek op toekomst’

Zes vragen aan collegevoorzitter Geert ten Dam over de bezuinigingen

12 juli 2018

Het moet afgelopen zijn met de aanhoudende bezuinigingen op onderwijs en onderzoek. Dat is de strekking van een brandbrief die het College van Bestuur van de UvA vorige maand stuurde aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de leden van de Vaste Kamercommissie OCW.

Wat was de aanleiding voor jullie als college om een brandbrief te sturen?

‘Wij wilden een signaal afgeven, nadat duidelijk werd dat de zogenoemde “doelmatigheidskorting” van 183 miljoen euro niet geschrapt wordt en dat daar mogelijk nog een extra bezuiniging van 135 miljoen euro bovenop komt. Het is tijd dat politici en bewindslieden zich realiseren dat het systeem kraakt, tegen grenzen aanloopt en dat er echt niets meer af kan. Het kan niet nóg efficiënter, niet nóg doelmatiger. Wie niet investeert in onderwijs en onderzoek legt een hypotheek op de toekomst.’ 

Waar doen die bezuinigingen zich voelen?

‘Studeren is voor studenten steeds duurder geworden, maar zij zien daar niets van terug. Terwijl zij sneller studeren, meer vakken volgen en er dus meer onderwijs wordt gegeven, is de rijksbijdrage per student in 15 jaar met 25 procent gedaald. De gevolgen zien wij iedere dag: grotere werkgroepen, grote hoorcolleges, studenten met burnouts, weinig tijd voor individuele begeleiding en daarbij behorende frustratie van zowel studenten als medewerkers.

Daarnaast is het zo dat terwijl het aantal studenten hard stijgt, het budget voor onderzoek gelijk blijft. Daarmee komt de verbinding tussen onderwijs en onderzoek – een voorwaarde voor goed academisch onderwijs – in gevaar. Bij een universitaire opleiding is het noodzakelijk dat studenten onderzoek leren doen en samenwerken met wetenschappers, het zogeheten onderzoeksintensief onderwijs.’

G.T.M. ten Dam

Zo slecht is het toch allemaal niet geregeld in Nederland?

‘Wel als het gaat om de investering in onderzoek. Daarin blijven we achter bij vergelijkbare landen in de EU. In plaats van de Europese doelstelling van drie procent van het BBP komen wij op twee procent. De overheid heeft een investering aangekondigd van 400 miljoen euro. Maar om op 2,5 procent van het BBP te komen, de door de overheid zelf aangekondigde ambitie, is er jaarlijks 1,9 miljard euro extra nodig.’

Waar gaat het geld dat wel is toegezegd naartoe?

‘In het onlangs afgesloten sectorakkoord wordt 60 miljoen euro extra in het bèta- en technisch onderzoek geïnvesteerd. Dat is zonder meer nodig voor deze sectoren. Maar er wordt slechts 10 miljoen euro gereserveerd voor de sociale en geesteswetenschappen samen. Dat is veel te weinig. De uitdagingen van de toekomst zitten niet alleen in techniek en verlenging van het leven – hoe belangrijk ook – maar ook in de toepassing en effecten daarvan op de mens en de samenleving: ongelijkheid, sociale verhoudingen, rechtszekerheid, voedselzekerheid, ethiek, et cetera. We kunnen niet zonder de bijdrage van de economische, sociale, rechts- en geesteswetenschappen. De horizon moet verruimd worden, er moet meer ruimte zijn voor de (h)erkenning van de humaniora voor het floreren van onze samenleving. Geesteswetenschappen-decaan Fred Weerman verwoordde het onlangs als volgt: “Wie denkt het zonder de geesteswetenschappen te kunnen doen maakt een fatale vergissing”.’

Hoe gaat het nu verder?

‘We doen er alles aan om de aandacht voor dit onderwerp vast te houden en erover in gesprek te blijven. Met Den Haag, en met de verschillende actiegroepen die ook hun stem laten horen, bijvoorbeeld tijdens de Mars voor Onderwijs die op 8 juni plaatsvond. We hebben tenslotte grotendeels dezelfde belangen.’

Wat kunnen alumni doen?

‘Het is al mooi als zij de moeite hebben genomen om dit te lezen en zo meer inzicht krijgen in de problematiek. En het is helemaal mooi als zij binnen hun eigen netwerken ook de boodschap zouden uitdragen dat je op onderwijs en onderzoek niet moet bezuinigen, maar dat je daarin juist moet investeren. Ik citeer nog maar eens Derek Bok, voormalig president van Harvard University, die al in de jaren zeventig van de vorige eeuw zei: “If you think education is expensive, try ignorance”. Die woorden zijn actueler dan ooit. Het is tijd voor meer geld, voor de volle breedte van het onderwijs. Dat geluid laten wij in Den Haag horen. Ik hoop dat onze alumni ons daarin steunen.’

Gepubliceerd door  Bureau Alumnirelaties en Universiteitsfonds